indeks

Poznajemy … – Instrumenty DĘTE

totną cechą instrumentów dętych jest to, że źródłem dźwięku jest drgający w ich wnętrzu słup powietrza. Im dłuższa rura, która tworzy instrument, tym niższy maksymalny dźwięk można osiągnąć, a im krótsza, tym wyższe dźwięki do uzyskania.

W najprostszej wersji w korpusie instrumentu znajdują się otwory przykrywane palcami (flet prosty) – im więcej otworów zakrytych, tym niższy jest dźwięk. W wersji bardziej zaawansowanej towarzyszy im system klap i dźwigni (większość dętych drewnianych), są też instrumenty posiadające dodatkowe rurki, którymi płynąć może powietrze, otwierane i zamykane za pomocą specjalnych przycisków (dęte blaszane); szczególnym przypadkiem jest natomiast puzon – z suwakiem regulującym długość instrumentu oraz wysokości dźwięków.

Instrumenty dęte spotykane w muzyce klasycznej można podzielić na 3 grupy: drewniane, blaszane i klawiszowe.
Instrumenty dęte drewniane to: flet, obój, klarnet, fagot, saksofon. Znajdujący się w tej grupie flet i saksofon to nie błąd ich blaszana, zewnętrzna konstrukcja mogłaby sugerować, że powinny należeć do grupy instrumentów dętych blaszanych, ale tak nie jest. Już tłumaczymy dlaczego. Flet należy do tej grupy, ponieważ w momencie powstania tej klasyfikacji był budowany z drewna, natomiast saksofon przynależy do tej grupy ze względu na to, iż powstał jako zmodyfikowany klarnet – instrument z grupy dętych drewnianych, w którego wewnętrznej budowie znajduje się drewniany stroik.
Instrumenty dęte blaszane to: trąbka, puzon, waltornia (róg)
Instrumenty dęte klawiszowe to: akordeon i organy.

Różnice między instrumentami dętymi drewnianymi i blaszanymi:
budowa – blaszane są często zawinięte i zawsze mocno rozszerzone na końcu, drewniane zaś raczej proste (wyjątek stanowi saksofon).
sposób zadęcia – do gry na instrumentach dętych blaszanych potrzebny jest ustnik o lejkowatym kształcie. W przypadku instrumentów dętych drewnianych sposobów wydobycia dźwięku jest więcej. Najprostszym jest dmuchanie bezpośrednio do instrumentu (jak we flecie prostym). W przypadku fletu poprzecznego dmucha się w otwór ustnika pod pewnym kątem. Do gry na oboju i fagocie (oraz ich odmianach) potrzebny jest tzw. podwójny stroik – przylegające do siebie 2 płaskie listewki trzcinowe. Z kolei klarnety i saksofony posiadają stroik pojedynczy – 1 płaską listewkę drewnianą przymocowywaną do płaskiej części ustnika instrumentu.


FLET, jest jednym z najstarszych instrumentów dętych. W grupie instrumentów dętych drewnianych jest instrumentem mogącym osiągnąć najwyższe dźwięki. Ma on najszerszą skalę z pośród wszystkich instrumentów dętych.
Nuty dla partii fletu zapisywane są w kluczu wiolinowym , bez transpozycji.
Instrument ten znajduje swoje wszechstronne zastosowanie w każdym gatunku muzyki.  Doskonale sprawdza się jako instrument solowy, jak i również współtowarzyszący. Możemy usłyszeć go w małych zespołach kameralnych jak i w dużych orkiestrach symfonicznych.
Na flecie naukę rozpocząć można już w wieku 6 lat dzięki stworzeniu specjalnej zakręconej główki.

Matylda Kołek - flet     Milena Szewczyk - flet


OBÓJ, to instrument o wyjątkowo pięknym brzmieniu. Buduje się go najczęściej z drewna różanego albo afrykańskiego drzewa zwanego grenadillą, dzięki któremu ma charakterystyczny czarny kolor, choć może być także zrobiony z ebonitu i plastiku.
Złożony jest z systemu otworów i metalowych klap służących do zmiany wysokości dźwięku. Wyposażony jest w podwójny stroik, czyli dwa kawałki trzciny, które wyglądają jak spłaszczony kawałek słomy. Precyzyjnie wycięte i złożone ze sobą, drgają wprawiając w ruch słup powietrza znajdujący się we wnętrzu instrumentu. Są oboje przeznaczone dla profesjonalistów jak i przystosowane dla małych dzieci, które pragną rozpocząć edukację muzyczną w szkole muzycznej.

Anastazja Mierzejewska - obój  Dominik Marszałek - obój


KLARNET, jego brzmienie ma cztery wyróżniające się rejestry. Najniższy jest ciemny  i ciepły, środkowe brzmią podobnie do trąbki, a najwyższy nazywany ekstremalnym, dotyczy dźwięków piskliwych i przenikliwych.
Klarnet jest czarną, cylindryczną rurą zakończoną nieco rozszerzoną czarą głosową. Tak jak obój, wyposażony jest w metalowe klapki, ale posiada inny niż w oboju stroik, umieszczony w płasko ściętym ustniku za pomocą metalowej obręczy zwanej ligaturą. Jest nim pojedynczy kawałek trzciny, którego drgania powodują powstawanie dźwięku. Klarnet podzielony jest na 5 części: ustnik, baryłkę, górną i dolną część korpusu oraz czarę głosową. Klarnet występuje w różnych wielkościach i strojach, a obecnie najbardziej popularny jest klarnet w stroju B. W orkiestrze symfonicznej są zwykle 2–4 klarnety.

Paulina Figaszewska ,Maria Galwas, Agnieszka Goniowska - klarnet  Jakub Rutowicz - klarnet


FAGOT, jest to instrument o dużych możliwościach brzmieniowych i szlachetnej barwie. Dzięki długości rur z których jest zbudowany, posiada dużą paletę dźwięków, od niskich basowych aż do wysokich o bardzo śpiewnej charakterystyce. Nazwa instrumentu pochodzi od włoskiego słowa “fascio” czyli wiązka, dlatego że instrument zbudowany jest z dwóch drewnianych klonowych rur połączonych ze sobą tzw. kolankiem. Fagot podobnie jak obój jest instrumentem dętym drewnianym podwójnostroikowym, a jego klapy wytopione są ze spiżu z którego w średniowieczu odlewano dzwony. Wydobywanie dźwięku odbywa się poprzez wdmuchiwanie powietrza przez stroik do rurki ustnikowej poczym słup powietrza przechodzi przez cały instrument, a za wysokości dźwięków odpowiada system mechaniczny klap. Fagot jest instrumentem bardzo charakterystycznym o wielu zastosowaniach zarówno orkiestrowych, kameralnych jak i solowych. Można go usłyszeć w wielu gatunkach i stylach muzycznych od muzyki dawnej po współczesną, filmową oraz jazz.

Antoni Sobociński - fagotMagdalena Maciejewska, Michał Marcol - fagot


SAKSOFON, składa się z metalowej rury w kształcie fajki (w przypadku saksofonu sopranowego – prostej), wyposażony jest w klapy i pojedynczy stroik, jak w klarnecie. Obecnie buduje się saksofony w 7 wielkościach: kontrabasowy, basowy, barytonowy, tenorowy, altowy i dwa sopranowe.

Saksofony nie są zwykle częścią orkiestry, można je spotkać raczej w zespołach instrumentów dętych, orkiestrach jazzowych i w muzyce popularnej.
Saksofon został zbudowany w 1840 roku przez belgijskiego konstruktora Adolfa Saxa i opatentowany w roku 1846. Instrument ten zyskał wkrótce wielką popularność w Francji, a potem w Ameryce Północnej.

Zygmunt Popela - saksofon  Hanna Lasota - saksofon


TRĄBKA, gra najwyższe dźwięki z całej rodziny instrumentów dętych blaszanych. Brzmi jasno i donośnie i jest bardzo ważnym instrumentem w rodzinie instrumentów dętych blaszanych ponieważ realizuje najwyższe partie w aranżacjach orkiestrowych czy big-bandowych.
Trąbka zbudowana jest z metalowej rury, zwiniętej na kształt prostokąta i zakończonej czarą głosową. Wyposażona jest w trzy wentyle, dzięki którym można wydobywać pełną skalę dźwięków. Wentyle to specjalne zawory, które włączają lub wyłączają w instrumencie dodatkowe rurki przedłużające słup powietrza. W orkiestrze są zwykle 2-4 trąbki. Instrument ten jest także powszechnie stosowany w orkiestrach dętych i w jazzie.

Teodor Bober - trąbka Olaf Pifczyk - trąbka


PUZON, należy do instrumentów dętych blaszanych i wywodzi się z rodziny trąbek, z której wyodrębnił się w XIII wieku. Obecny, współczesny wygląd jak i konstrukcja puzonu uformował się najprawdopodobniej w XV wieku. Zbudowany jest z dwóch długich rurek w kształcie litery „U”, które połączone ze sobą, tworzą literę „S”. Jedna z nich jest zakończona kociołkowatym ustnikiem, a druga czarą głosową. Brzmienie tego instrumentu jest ciepłe, miękkie i dostojne. Elementem, który wyróżnia puzon na tle innych instrumentów jest suwak, dzięki któremu można zagrać piękne, soczyste glissando. Rodzina puzonów obejmuje instrumenty różnej wielkości: puzon kontrabasowy, basowy, tenorowo-basowy, tenorowy, altowy, sopranowy, a także puzon wentylowy. Puzon jest obecny w wielu gatunkach i stylach muzycznych. Wykorzystywany jest jako instrument solowy, w orkiestrze symfonicznej (najczęściej 3 puzony), w zespołach kameralnych, w big-bandach, w zespołach jazzowych oraz w różnych formacjach muzyki rozrywkowej.

mgr Sebastian Wieczorek, Jakub Langrzyk, Kamil Rybaczyk - puzon  Antoni Grzybek - puzon


RÓG, zwany też waltornią zbudowany jest z wąskiej metalowej rurki, trzykrotnie zwiniętej w spiralę i z jednej strony zakończonej lejkowatym ustnikiem a z drugiej szeroką czarą głosową. Wewnątrz spirali znajdują się dodatkowe trzy rurki połączone z wentylami, które pomagają w wydobywaniu pełnej skali dźwięków. W orkiestrze symfonicznej są zwykle 4 rogi. Zdarza się  spotkać nawet 6, a nawet 9 waltornistów, którzy wyjątkowym brzmieniem i mocnym dźwiękiem swoich instrumentów wzbogacają dzieła muzyczne. Instrument ten jest bardzo popularny i wykorzystywany w szerokim zakresie w muzyce filmowej, symfonicznej, kameralnej oraz jako instrument solowy.
Róg pochodzi z Francji i jest potomkiem rogu myśliwskiego i naturalnego, bez wentyli. Taki instrument występował już w starożytności, kiedy robiony był − podobnie jak trąbka − z materiałów innych niż metal. W renesansowej Europie rogi używane były podczas polowań. Miały mniejsze rozmiary, tylko jeden skręt i grało się na nich wprost z grzbietu konia.

Borys Fibic - waltornia Dominik Kosyrczyk, Paulina Kowalczyk, mgr Grzegorz Grzegorzek, Michał Strycharczyk - waltornia

Czy ten świat różnorodnych instrumentów dętych może stać Ci się bliższy? Owszem TAK, zapraszamy Cię do naszej sekcji pełnej przeróżnych dźwięków i melodii. Czekamy na Ciebie!